Mannelijke en vrouwelijke leiders: gaat het om geslacht of om leiderschap?

In de vergaderzaal valt een besluit binnen een minuut. De teamleider luistert kort, vat samen, hakt de knoop door en gaat verder naar het volgende agendapunt. Twee deuren verderop loopt een ander overleg. Daar stelt de leidinggevende eerst een vraag, dan nog een, en kijkt wie er nog niets heeft gezegd.

Wie de eerste stijl hoort beschrijven, denkt vaak aan een man. Wie de tweede hoort, denkt vaak aan een vrouw. Die koppeling maken we bijna automatisch, nog voordat we de persoon in kwestie hebben gezien.

De vraag is of hij klopt.

Meer overeenkomsten dan verschillen

Onderzoek naar leiderschap laat iets ongemakkelijks zien voor wie in stijlen per geslacht denkt. De verschillen tussen twee willekeurige individuen zijn groter dan het gemiddelde verschil tussen mannen en vrouwen. Er bestaan buitengewoon empathische mannelijke leiders en zeer daadkrachtige vrouwelijke leiders, en niemand kijkt daarvan op zodra hij ze in het echt tegenkomt.

Toch zijn er patronen. Vrouwelijke leiders laten gemiddeld vaker gedrag zien dat draait om luisteren, verbinding maken en het ontwikkelen van mensen. Ze betrekken het team vaker bij een besluit en houden oog voor de menselijke kant van een verandering. Mannelijke leiders laten gemiddeld vaker gedrag zien dat draait om richting geven, snel beslissen, structuur aanbrengen en risico durven nemen.

Het woord dat telt is *gemiddeld*. Een gemiddelde zegt iets over een groep en vrijwel niets over de persoon die tegenover je zit.

Waar die patronen vandaan komen

Met zekerheid valt het niet te zeggen. Een deel heeft vermoedelijk een biologische basis. Een minstens zo groot deel ontstaat gaandeweg: door opvoeding, door wat de omgeving verwacht, door de cultuur van de organisatie waarin iemand jaren doorbrengt.

Jongens horen jong al vaak dat ze het zelf moeten kunnen en dat winnen telt. Meisjes horen vaker dat ze rekening moeten houden met een ander. Tel daar een paar decennia werk bij op en je ziet de echo ervan terug in de manier waarop iemand een team leidt.

Wat de moderne organisatie vraagt

Hier begint het te wringen. Lang werd een leider vooral op één ding afgerekend: durft hij een knoop door te hakken? Dat is niet meer genoeg.

Een team verwacht tegenwoordig iemand die richting geeft en tegelijk verbinding maakt, die een moeilijk gesprek durft te voeren zonder de psychologische veiligheid uit het oog te verliezen, die een verandering begeleidt en ondertussen de resultaten bewaakt. Dat zijn kwaliteiten die we lang over twee hokjes hebben verdeeld, het ene "mannelijk", het andere "vrouwelijk". De praktijk vraagt ze allebei, van dezelfde persoon.

De beste leiders schakelen

De leiders die opvallen, hebben zelden één vaste stijl. Ze voelen wanneer een team behoefte heeft aan duidelijkheid en wanneer het meer geholpen is met een vraag. In een crisis wil een team iemand die snel kiest. Bij een cultuurverandering komt datzelfde team verder met nieuwsgierigheid en betrokkenheid.

Leiderschap lijkt daarmee minder een kwestie van karakter en meer van aanvoelen wat het moment vraagt. Wie benieuwd is naar de eigen voorkeursstijl, en naar het gedrag dat minder vanzelf gaat, kan daar met een instrument als Insights Discovery taal aan geven.

Wat dit betekent voor teams

Voor een team telt zelden of de leider een man of een vrouw is. Wat telt, is de mengeling van kwaliteiten die in de ruimte aanwezig is. Verschillende perspectieven leiden tot betere besluiten, meer creativiteit en een grotere kans dat iemand die anders zou zwijgen zich toch uitspreekt.

De vraag "hebben we een man of een vrouw nodig?" levert weinig op. "Hebben we alle leiderschapskwaliteiten in huis die deze situatie vraagt?" brengt een team verder.

Kijk tijdens het volgende overleg eens rond. Wie neemt als eerste het woord? Wie stelt de vraag die het gesprek een laag dieper brengt? Wie bewaakt ondertussen de tijd? En wie merkt op dat iemand aan het eind van de tafel nog niets heeft gezegd?

> Goed leiderschap zit zelden in één persoon. Het ontstaat waar daadkracht en verbinding elkaar aanvullen.

Tot slot

De toekomst vraagt waarschijnlijk niet om meer mannelijke of meer vrouwelijke leiders, maar om leiders die bewust kunnen schakelen tussen daadkracht en verbinding.

Als je team vandaag jouw leiderschap zou omschrijven, welke kwaliteiten zouden ze noemen? En welke zouden ze stiekem iets vaker willen zien?

• - -

Wil je onderzoeken welke leiderschapskwaliteiten in jouw team aanwezig zijn en welke nog ruimte kunnen krijgen? Mijn Teamkompas helpt teams en leidinggevenden om gedrag zichtbaar te maken en er samen mee aan de slag te gaan. Plan een vrijblijvend kennismakingsgesprek of start met een teamscan.