Waarom experimenteren essentieel is voor betere samenwerking

Het overleg liep tegen het einde toen punt vijf voorbijkwam. Feedbackcultuur. Een teamlid zuchtte hoorbaar. Dit stond er in maart ook al op, zei ze. Toen zouden we er een plan voor maken.

Er viel een korte stilte. De manager keek de tafel rond en stelde voor om het onderwerp mee te nemen naar de heidag in september. Iedereen knikte. Volgende punt.

Op de terugweg bleef dat moment in mijn hoofd zitten. Niemand aan die tafel was het oneens geweest. Iedereen vond feedback belangrijk. Het stond voor de derde keer op de agenda. En toch was er in al die maanden niets geprobeerd.

Wat houdt een team tegen om iets gewoon eens te doen?

Het plan als schuilplaats

Ik denk dat ik het zelf ook doe. Als iets spannend is, ga ik het organiseren. Een aanpak maken. Eerst nog even uitzoeken hoe anderen het doen. Het voelt als voortgang, en het stelt het echte moment uit.

Voor teams werkt dat net zo. Zolang er aan een plan wordt gewerkt, hoeft niemand iets nieuws te doen waar hij nog onhandig in is. Niemand hoeft in een overleg te zeggen: ik wil je iets teruggeven over daarnet. Niemand kan iets verkeerd doen.

Een plan is veilig. En dat is meteen het probleem.

Want hoe mensen samenwerken laat zich slecht op papier verbeteren. Je kunt lang praten over betere feedback. Wat er gebeurt als iemand het echt een keer doet, in een gewoon overleg op een gewone dinsdag, weet je pas als het gebeurt.

Drie weken

Ik zag een team dat het anders aanpakte. Geen plan, geen werkgroep. Ze spraken één ding af: de komende drie weken sluiten we elk overleg af met de vraag wat er nog niet gezegd is. Daarna kijken we of het iets oplevert.

Wat me opviel was hoe anders de toon werd. Er hoefde niemand overtuigd te worden. Het was geen definitieve verandering waar je iets van moest vinden. Het was een poging. Wie het niks vond, kon dat over drie weken gewoon zeggen. Meer over deze manier van werken lees je op onze pagina over kleine experimenten.

De eerste week was de vraag vooral ongemakkelijk. Stiltes. Een grapje. In de tweede week zei iemand iets over de werkverdeling wat al maanden speelde. Daar is toen een gesprek over gevoerd dat volgens mij belangrijker was dan het experiment zelf.

En het kan best dat de vraag zelf niet eens zo goed gekozen was. Dat geeft weinig. Ze hadden iets geprobeerd, er iets van geleerd, en wisten daardoor beter wat wel bij ze paste.

Als het niet werkt

Een poging die niets oplevert voelt als mislukking. Zeker in organisaties waar kwaliteit en betrouwbaarheid zwaar wegen, willen mensen niet degene zijn die iets probeerde dat niet werkte.

Toch vertelt een poging die niet werkt je iets wat een plan nooit vertelt. Dat de afspraak te vaag was. Dat de timing niet klopte. Dat de behoefte anders lag dan iedereen dacht.

Het gaat pas mis als een team daar niets mee doet. Als iets stilletjes verdwijnt en niemand er nog op terugkomt. Dan verdwijnt het leren mee.

De teams die ik hierin zie groeien, doen één ding consequent: ze kijken samen terug. Wat zagen we gebeuren? Waar werd het ongemakkelijk? En wat zegt dat over ons?

De leidinggevende hoeft het niet te bedenken

Wat ik leidinggevenden vaak zie doen: zelf met het experiment komen. Goed bedoeld. Maar dan is het toch weer een plan van de manager waar het team op mag reageren.

Het werkt anders wanneer een leidinggevende de richting aangeeft en de vraag teruglegt. Wat zouden jullie drie weken willen proberen? En daarna vooral: niet ingrijpen als het schuurt. Dat laatste vind ik zelf het moeilijkst. Het ongemak is nou net het moment waarop een team iets over zichzelf leert.

Wat blijft hangen

Ik moet nog vaak denken aan dat overleg met punt vijf. Aan hoe iedereen knikte toen het naar de heidag werd geschoven. Het voelde als een besluit. Het was uitstel.

Welk onderwerp staat bij jullie al drie vergaderingen op de agenda? En wat zou er gebeuren als je er deze week iets kleins mee probeert, drie weken lang, en dan pas oordeelt?

• - -

Wil je met jouw team leren experimenteren met nieuw gedrag? Mijn Teamkompas helpt teams om klein te beginnen en samen terug te kijken. Plan een vrijblijvend kennismakingsgesprek of start met een teamscan.