Waarom krijg je vacatures niet ingevuld terwijl er zoveel mensen zoeken?

Tijdens een overleg verzucht een manager dat er al maanden drie vacatures openstaan en dat er nauwelijks reacties binnenkomen. Diezelfde week meldt het nieuws dat honderdduizenden mensen geen werk hebben. Twee waarheden die niet lijken te kloppen naast elkaar.

Hoe kan een organisatie mensen tekortkomen, terwijl er tegelijkertijd zoveel mensen op zoek zijn naar werk? De vraag lijkt zichzelf te beantwoorden met "er is personeelstekort". Zodra je er langer naar kijkt, klopt dat antwoord steeds minder.

Misschien zoeken we niet naar de reden dat er te weinig mensen zijn, maar stellen we de verkeerde vraag.

Er zijn wel degelijk mensen

De Nederlandse arbeidsmarkt is al jaren krap. Tegelijkertijd zijn er mensen zonder werk, mensen die graag meer uren zouden maken, mensen die langdurig ziek thuiszitten, mensen die toe zijn aan iets anders en mensen die hun talenten nauwelijks kwijt kunnen in hun huidige functie. Aan mensen ontbreekt het dus niet. Vraag en aanbod vinden elkaar alleen steeds moeilijker.

De zoektocht naar de perfecte kandidaat

Veel vacatures lezen als een boodschappenlijstje: minimaal vijf jaar ervaring, precies deze opleiding, kennis van drie systemen, direct inzetbaar, communicatief sterk, stressbestendig, ondernemend en flexibel. Het gevolg is dat steeds minder mensen zichzelf nog in zo'n profiel herkennen, terwijl een groot deel van die vaardigheden prima te ontwikkelen is.

Daarachter zit een gewoonte: organisaties kijken vooral naar wat iemand al heeft gedaan. De interessantere vraag is vaak wat iemand zou kunnen worden. In werk dat voortdurend verandert, weegt leervermogen op den duur zwaarder dan ervaring.

Mensen kiezen niet alleen op salaris

Onderzoek laat al langer zien dat mensen blijven of vertrekken om heel andere redenen dan het loonstrookje. Betekenisvol werk, ruimte om zelf keuzes te maken, kunnen groeien, waardering, prettige collega's en vertrouwen in de leidinggevende wegen minstens zo zwaar. Wat mensen zoeken is zelden alleen een baan; het is een omgeving waarin ze zich kunnen ontwikkelen. Die drijfveren staan centraal op de pagina over bevlogenheid in het werk.

Hier zit de echte uitdaging

Veel organisaties investeren fors in werving en veel minder in behoud. Stel dat een organisatie jaarlijks twintig nieuwe mensen moet aannemen terwijl er ieder jaar vijftien vertrekken. De grootste winst zit dan waarschijnlijk niet in nóg harder werven, maar in het voorkomen dat mensen weglopen.

De rol van leiderschap

Daar wordt leiderschap bepalend. De kern is niet dat een manager vacatures moet vullen, maar dat leiderschap grotendeels bepaalt of mensen willen blijven. Mensen verlaten zelden alleen een organisatie; veel vaker verlaten ze een situatie waarin ze zich niet meer gezien, gehoord of gewaardeerd voelen.

Dat houdt niet iedereen binnen, en dat hoeft ook niet. Een gezonde teamcultuur waarin genoeg psychologische veiligheid is om te zeggen wat er speelt, kan de uitstroom wel flink verkleinen.

Kijk eens naar je eigen team

Als iemand vertrekt, vragen we bijna automatisch waarom die collega weggaat. Een interessantere vraag is waarom de anderen eigenlijk blijven. Dat antwoord zegt vaak meer over de kracht van een organisatie dan het vertrek zelf.

Bespreek tijdens het volgende teamoverleg eens één vraag: als een goede vriend morgen zou solliciteren, zou je die dan aanraden om hier te komen werken, en waarom wel of niet? De antwoorden vertellen meestal meer over de aantrekkelijkheid van je organisatie dan welke arbeidsmarktcampagne ook.

> Een openstaande vacature is soms minder een arbeidsmarktprobleem dan een spiegel van de organisatie.

Tot slot

In een tijd waarin mensen kunnen kiezen, winnen niet altijd de organisaties met het hoogste salaris of de mooiste vacaturetekst. Vaker winnen de plekken waar mensen zich gezien voelen, ruimte krijgen om te groeien en met plezier samenwerken.

De strijd om talent wordt maar voor een klein deel beslecht bij de sollicitatie. De rest speelt zich iedere dag opnieuw af op de werkvloer. Welke reden geven jouw mensen elkaar op maandagochtend om te blijven?

• - -

Wil je weten waarom mensen bij jullie blijven, en wat hen zou doen vertrekken? Mijn Teamkompas helpt teams en leidinggevenden om dat zichtbaar en bespreekbaar te maken. Plan een vrijblijvend kennismakingsgesprek of start met een teamscan.