Mozi, betrokkenheid stopt niet bij je eigen team
Je voelt je verantwoordelijk voor je eigen team. Dat is logisch. Je kent de mensen, je ziet de werkdruk en je merkt meteen wat een besluit voor hen betekent. In diezelfde nabijheid zit ook een blinde vlek.
De Chinese filosoof Mozi verdedigde het idee van onpartijdige zorg. Daarmee bedoelde hij niet dat we voor iedereen hetzelfde moeten voelen of doen. Zijn punt gaat dieper: ook mensen buiten onze eigen familie, groep of kring horen een plaats te krijgen in onze morele afweging.
Voor organisaties is dat verrassend actueel.
Een keuze die binnen klopt en buiten niet
Een team optimaliseert zijn rooster en verlaagt daarmee de eigen werkdruk. Verderop in de keten ontstaat daardoor een piek. Een afdeling haalt haar doelen door werk door te schuiven naar een andere afdeling. Een besluit oogt intern efficiënt terwijl klanten of patiënten er meer last van krijgen.
Binnen het eigen team voelt zo'n keuze volkomen logisch. Vanuit het geheel bekeken soms helemaal niet.
Hoe dat structureel misgaat, staat in het artikel over wat er gebeurt als niemand zich verantwoordelijk voelt voor het geheel. Daar gaat het over het systeem: doelen, sturing en ontbrekende verbindingen. Mozi legt een ander accent. Hij vraagt wiens belangen je überhaupt hebt meegewogen.
De tweede vraag bij een besluit
Leiderschap vraagt daarom om meer dan de vraag wat goed is voor mijn team. Daarnaast staat deze: wie merkt de gevolgen van deze keuze nog meer?
In organisaties waarin teams, disciplines en afdelingen van elkaar afhankelijk zijn, ontstaat kwaliteit zelden doordat elk onderdeel afzonderlijk optimaal draait. Ze ontstaat wanneer besluiten ook rekening houden met wat ze elders veroorzaken. Meer daarover staat op de pagina over rollen en verantwoordelijkheden.
Dat belangen altijd gelijk zijn, volgt daar niet uit. Soms wint het ene belang en verliest het andere. Het verschil zit hem erin of het andere belang op tafel lag toen de keuze werd gemaakt, of dat het nooit ter sprake kwam.
Eigenaarschap reikt verder dan je eigen stuk
Verantwoordelijkheid nemen voor je eigen deel is de helft ervan. De andere helft is verantwoordelijkheid voelen voor wat jouw keuzes elders doen.
Dat vraagt iets ongemakkelijks. Je moet je eigen resultaat soms iets minder mooi maken zodat het totaal beter uitpakt. In een organisatie waar afdelingen op hun eigen cijfers worden afgerekend, is dat een keuze die niemand beloont. Meer over hoe zulke afwegingen een cultuur vormen staat op de pagina over eigenaarschap in teams.
Daarom helpt het wanneer die afweging zichtbaar wordt gemaakt in plaats van stilzwijgend genomen.
Een klein experiment
Neem één besluit dat je de afgelopen maanden hebt genomen voor je team.
Teken de mensen die de gevolgen ervan merken. Begin bij je eigen team, ga dan naar de teams die met jullie werk verder moeten, en eindig bij degene voor wie het werk uiteindelijk bedoeld is.
Vraag daarna aan één groep buiten je eigen team wat dat besluit voor hen betekende. Luister zonder het meteen uit te leggen.
Wie ondervindt de gevolgen van jouw besluit, maar krijgt nog geen plaats in jouw afweging?
*Bron: Mozi, Jian Ai (onpartijdige zorg), boek 4.*